Gebeliğin 37. haftası tamamlanmadan gerçekleşen doğuma erken (preterm) doğum denir. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre her yıl dünyada yaklaşık 13 milyon bebek erken doğmaktadır ve erken doğum, 5 yaş altı çocuk ölümlerinin önde gelen nedenidir. Bebek ne kadar erken doğarsa sağlık sorunu yaşama olasılığı o kadar artar.
Belirtiler
37. haftadan önce şu belirtiler varsa hemen başvurun
- Saatte 4–6'dan fazla, düzenli kasılma ya da karında sertleşme
- Bel ağrısı, kasıkta ve vajinada baskı hissi
- Adet sancısına benzer kramplar
- Su gelmesi ya da akıntının sulanması, kanlı akıntı
- Vajinal kanama
Risk etkenleri
- Önceden erken doğum yapmış olmak (en güçlü risk etkeni)
- Kısa rahim ağzı (serviks)
- İkiz ve çoğul gebelikler
- Rahim ağzına yapılmış konizasyon gibi işlemler
- Gebelikte kanama, enfeksiyonlar (idrar yolu, vajinal enfeksiyonlar)
- Sigara kullanımı, iki gebelik arasının çok kısa olması
Tanı
Muayene ile rahim ağzının açılıp açılmadığı değerlendirilir. Transvajinal ultrasonla rahim ağzı uzunluğunun ölçülmesi, gerçek erken doğum riskini belirlemede en yararlı yöntemlerden biridir. Bazı merkezlerde vajinal akıntıdan yapılan biyokimyasal testler de kullanılır.
Önleme ve tedavi
- Vajinal progesteron: Rahim ağzı kısa bulunan ya da önceden erken doğum yapmış kadınlarda erken doğum riskini azaltır.
- Serklaj: Seçilmiş durumlarda rahim ağzına dikiş konularak açılması önlenmeye çalışılır.
- Kortizon (antenatal kortikosteroid): 34. haftadan önce doğum olasılığı yüksekse bebeğin akciğer gelişimini hızlandırmak için yapılır.
- Kasılma durdurucu ilaçlar: Kortizonun etki göstermesi ve gerekirse yenidoğan yoğun bakımı olan bir merkeze nakil için zaman kazandırır.
- Magnezyum sülfat: 32. haftadan önceki doğumlarda bebeğin beynini korumaya yardımcı olur.
Uzun süreli yatak istirahatinin erken doğumu önlediği gösterilmemiştir ve pıhtı riskini artırabilir.
Her hafta önemlidir
Bebeğin akciğer ve beyin gelişiminin üçüncü trimesterde haftadan haftaya nasıl ilerlediğini simülasyonda görün.
Sık sorulan sorular
Braxton-Hicks kasılmaları ile gerçek doğum kasılmaları nasıl ayırt edilir?
Braxton-Hicks kasılmaları düzensizdir, genellikle ağrısızdır, dinlenince ya da pozisyon değiştirince azalır. Düzenli, giderek sıklaşan ve güçlenen kasılmalar ise değerlendirme gerektirir. Emin olamıyorsanız başvurun.
Erken doğan bebek hangi haftadan sonra yaşar?
Yaşama şansı 24. haftadan sonra belirgin biçimde artar ve her ek haftayla yükselir. 34. haftadan sonra doğan bebeklerin büyük çoğunluğu sorunsuz gelişir.
Erken doğum tehdidinde ilişki yasak mı?
Kısa rahim ağzı, kanama, su gelmesi ya da plasenta yerleşim sorunu varsa hekiminiz cinsel ilişkiye ara verilmesini önerebilir. Kişisel durumunuzu hekiminizle konuşun.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.