Bir kadın, yaşamı boyunca kullanacağı tüm yumurtalarla doğar. Bu sayı yaşla birlikte azalır; yumurtalıklarda kalan yumurta stokuna yumurtalık (over) rezervi denir. Rezervi değerlendirmede en sık kullanılan iki test AMH kan testi ve ultrasonla yapılan antral follikül sayımıdır.
AMH nedir?
Anti-Müllerian hormon (AMH), yumurtalıklardaki küçük folliküllerin hücrelerinden salgılanır. Kandaki düzeyi, büyümeye hazır küçük follikül sayısıyla ilişkilidir. Adet döngüsü boyunca belirgin değişmediği için döngünün herhangi bir gününde ölçülebilir.
AMH neyi gösterir, neyi göstermez?
- Gösterir: Yumurtalık rezervinin yaşıtlarına göre durumunu; tüp bebek tedavisinde ilaçlara yaklaşık kaç yumurtayla yanıt verileceğini. Tedavi dozunun belirlenmesinde yol göstericidir.
- Göstermez: Yumurtaların kalitesini ve doğal yolla gebe kalma şansını. Düşük AMH'si olan genç kadınların birçoğu doğal yolla gebe kalabilir.
Değerler nasıl yorumlanır?
AMH değerleri yaşa göre değişir ve laboratuvarlar arasında farklılık gösterebilir; sonuç mutlaka yaşınızla ve ultrason bulgularıyla birlikte yorumlanmalıdır. Genel bir fikir vermesi için:
- Yaklaşık 1,1 ng/mL'nin altı: Azalmış yumurtalık rezervini düşündürebilir; tüp bebekte daha az yumurta elde edilmesi beklenir.
- Yaklaşık 1,1–3,5 ng/mL: Doğurganlık çağı için genellikle olağan aralık
- 3,5–4 ng/mL'nin üzeri: Yüksek rezerv; PKOS'ta sık görülür. Tüp bebek tedavisinde aşırı yanıt (OHSS) riski açısından dikkat gerektirir.
Bazı laboratuvarlar sonucu pmol/L olarak verir (1 ng/mL ≈ 7,14 pmol/L).
AMH'yi etkileyen durumlar
Doğum kontrol hapları ve benzeri hormonal ilaçlar AMH'yi geçici olarak düşürebilir. Yumurtalık ameliyatları (özellikle çikolata kisti ameliyatı), kemoterapi ve radyoterapi rezervi kalıcı olarak azaltabilir. Sigara kullanımı da yumurtalık rezervinin daha hızlı azalmasıyla ilişkilidir.
AMH tüp bebekte nasıl kullanılır?
Yumurtalık uyarımında folliküllerin nasıl büyüdüğünü ve kaç yumurtanın embriyoya dönüştüğünü gün gün izleyin.
AMH düşükse ne yapılmalı?
Düşük AMH tek başına kısırlık tanısı değildir. Gebelik planınız varsa ertelememek, 35 yaş üzerindeyseniz 6 ay içinde gebelik olmadığında beklemeden başvurmak önerilir. Gebeliği ileri bir tarihe ertelemeyi düşünüyorsanız yumurta dondurma seçeneğini erken yaşta konuşmak gerekir. AMH'yi yükselttiği kanıtlanmış bir ilaç ya da besin takviyesi yoktur.
Sık sorulan sorular
AMH testi için aç olmak ya da adetin belirli bir gününü beklemek gerekir mi?
Hayır. AMH döngü boyunca belirgin değişmediği için açlık gerekmez ve döngünün herhangi bir gününde ölçülebilir.
AMH düşükse gebe kalamaz mıyım?
Hayır. AMH yumurtaların sayısını gösterir, kalitesini göstermez. Düşük AMH'si olan birçok kadın doğal yolla gebe kalabilir. Ancak gebeliği ertelememek ve gecikmeden değerlendirme yaptırmak önerilir.
AMH yükseltilebilir mi?
AMH'yi kalıcı olarak yükselttiği kanıtlanmış bir ilaç, vitamin ya da bitkisel ürün yoktur. Sigarayı bırakmak ve sağlıklı yaşam rezervin korunmasına katkı sağlar.
AMH ile menopoz yaşı tahmin edilebilir mi?
AMH düşüklüğü menopozun daha erken olabileceğine işaret edebilir, ancak tek başına menopoz yaşını kesin olarak öngörmez.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.