Aşılama (intrauterin inseminasyon, IUI), laboratuvarda yıkanıp yoğunlaştırılan spermin, yumurtlama zamanında ince bir kateterle doğrudan rahim içine bırakılmasıdır. Böylece daha fazla sayıda hareketli sperm, yumurtaya en yakın noktaya ulaşır. Döllenme, doğal gebelikte olduğu gibi tüplerde gerçekleşir; bu nedenle en az bir tüpün açık olması gerekir.
Kimlere uygundur?
- Hafif erkek faktörü (sperm sayısı ya da hareketinde hafif azalma)
- Yumurtlama bozuklukları (ör. PKOS), ilaçla yumurtlama tedavisiyle birlikte
- Rahim ağzı mukusuna bağlı sorunlar
- Vajinismus gibi ilişkinin mümkün olmadığı durumlar
- Seçilmiş açıklanamayan kısırlık olguları
Tüplerin tıkalı olduğu, belirgin erkek faktörü bulunan, ileri evre endometriozisli ve yumurtalık rezervi belirgin azalmış kadınlarda aşılamanın başarı şansı düşüktür; bu durumlarda doğrudan tüp bebek önerilir.
Süreç nasıl işler?
- Değerlendirme: Tüplerin açıklığı (rahim filmi ya da benzeri test), sperm tahlili ve yumurtalık rezervi kontrol edilir.
- Yumurtlama tedavisi: Adetin başında hap ya da düşük doz iğnelerle 1–2 follikülün gelişmesi sağlanır; ultrasonla izlenir.
- Çatlatma iğnesi: Follikül yeterli boyuta ulaşınca yapılır.
- Aşılama: Çatlatma iğnesinden yaklaşık 24–36 saat sonra, aynı sabah hazırlanan sperm birkaç dakikalık ve genellikle ağrısız bir işlemle rahme bırakılır.
- Gebelik testi: Yaklaşık 2 hafta sonra yapılır.
Başarıyı etkileyen etkenler
Kadının yaşı, kısırlığın nedeni ve süresi, sperm kalitesi ve yumurtlama tedavisine yanıt başarıyı belirler. Uygun hastalarda deneme başına gebelik oranı tüp bebeğe göre daha düşüktür; genellikle 3–4 başarısız denemeden sonra tüp bebeğe geçilmesi önerilir. Çoğul gebelik riskini azaltmak için çok sayıda follikül geliştiğinde deneme iptal edilebilir.
Önemli: Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Sık sorulan sorular
Aşılama ağrılı mı?
İşlem genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer; smear testine benzer bir his olabilir. Anestezi gerekmez.
Aşılamadan sonra yatmak gerekir mi?
İşlemden sonra kısa bir süre dinlenilebilir; uzun süreli yatak istirahatinin başarıyı artırdığı gösterilmemiştir.
Aşılama ile tüp bebek arasındaki fark nedir?
Aşılamada sperm rahme bırakılır ve döllenme vücut içinde, tüplerde olur. Tüp bebekte ise yumurtalar toplanır, laboratuvarda döllenir ve embriyo rahme yerleştirilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.