Adet döngüsü, bir adetin ilk gününden bir sonraki adetin ilk gününe kadar geçen süredir. Döngü kişiden kişiye değişir; önemli olan kendi döngünüzün sınırlar içinde ve öngörülebilir olmasıdır.
Normal adet döngüsü nasıldır?
- Döngü süresi: Yetişkinlerde genellikle 24–38 gün (birçok kaynakta 21–35 gün) arasıdır.
- Kanama süresi: 8 günü geçmez; çoğunlukla 3–7 gündür.
- Düzenlilik: En kısa ve en uzun döngü arasındaki fark genellikle 7–9 günü aşmaz.
- Miktar: Günlük yaşamı ve sosyal hayatı belirgin biçimde kısıtlamamalıdır.
Adet başladıktan sonraki ilk birkaç yılda ve menopoza geçiş döneminde döngülerin düzensiz olması sıktır.
Düzensizlik türleri
- Seyrek adet: 38 günden uzun döngüler ya da yılda 8'den az adet
- Sık adet: 24 günden kısa döngüler
- Yoğun kanama: Bir saatten kısa sürede ped ya da tampon değiştirmeyi gerektiren, pıhtılı ya da 8 günden uzun kanama
- Ara kanama: İki adet arasında ya da ilişki sonrasında görülen kanama
- Adet görmeme (amenore): Daha önce düzenli olan adetlerin 3 ay, düzensiz olanların 6 ay kesilmesi
Nedenler
Uluslararası Jinekoloji ve Obstetrik Federasyonu'nun (FIGO) PALM-COEIN sınıflaması nedenleri iki gruba ayırır:
- Yapısal nedenler: Polip, adenomyozis, miyom, rahim iç zarında kalınlaşma (hiperplazi) ya da kanser
- Yapısal olmayan nedenler: Kanama bozuklukları, yumurtlama bozuklukları (PKOS, tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği, aşırı kilo alma ya da verme, yoğun stres ve egzersiz), rahim iç zarına ait sorunlar, kullanılan ilaçlar (kan sulandırıcılar, bazı hormonlar, bakırlı spiral)
Adet gecikmesinde ilk akla gelmesi gereken neden gebeliktir; bu nedenle değerlendirme gebelik testiyle başlar.
Değerlendirme
Muayene ve transvajinal ultrasonla rahim ve yumurtalıklar incelenir. Gerekirse kan sayımı, demir depoları, tiroid hormonu (TSH), prolaktin ve diğer hormonlar ölçülür. Ara kanamalarda rahim ağzı taraması güncel değilse yapılır; 45 yaş üzerinde ya da risk etkeni varsa rahim iç zarından örnek (biyopsi) alınabilir. Polipten şüpheleniliyorsa histeroskopi uygulanabilir.
Tedavi
Tedavi nedene göre planlanır: yapısal bir sorun varsa (polip, submukoz miyom) çoğunlukla histeroskopik yolla çıkarılır. Hormonal nedenlerde altta yatan durum tedavi edilir. Yoğun kanamada kanamayı azaltan ilaçlar, hormonlu rahim içi araç ya da doğum kontrol hapları kullanılabilir. Kansızlık varsa demir tedavisi eklenir.
Ne zaman hemen başvurmalı?
- İki saatten uzun süre, her saat ped değiştirmeyi gerektiren kanama
- Kanamaya baş dönmesi, nefes darlığı ya da çarpıntının eşlik etmesi
- Menopozdan sonra olan her türlü kanama
- Gebelik testi pozitifken kanama ve kasık ağrısı
Sık sorulan sorular
Adet kaç gün gecikirse normaldir?
Döngüler arasında birkaç günlük oynama normaldir. Cinsel ilişki varsa gecikmede önce gebelik testi yapılmalıdır. Test negatifken adetler 3 aydan uzun süre gelmiyorsa ya da düzensizlik sürekli hâle geldiyse değerlendirme önerilir.
Stres adet düzensizliği yapar mı?
Evet. Yoğun stres, hızlı kilo kaybı ve aşırı egzersiz beyindeki hormon merkezini baskılayarak yumurtlamayı geciktirebilir ve adetleri seyrekleştirebilir.
Adet düzensizliği kısırlık belirtisi midir?
Düzensiz adetler çoğu zaman yumurtlamanın düzensiz olduğunu gösterir ve gebe kalmayı güçleştirebilir. Altta yatan neden tedavi edildiğinde gebelik şansı genellikle artar.
Adet söktürücü bitki çayları işe yarar mı?
Bitkisel çayların adet düzenlediğine dair güvenilir bilimsel kanıt yoktur. Gecikmenin nedeni (ör. gebelik, PKOS, tiroid) araştırılmadan bu yöntemlere başvurulmamalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.