Yumurtalık kanseri, yumurtalıklardan, fallop tüplerinden ya da karın zarından kaynaklanan kanserleri kapsar. Günümüzde en sık görülen türün (yüksek dereceli seröz kanser) önemli bir kısmının fallop tüplerinden başladığı bilinmektedir. Çoğunlukla menopoz sonrasında görülür. Erken evrede belirti vermeyebildiği için tanı sıklıkla ileri evrede konur.
Belirtiler
Belirtiler sindirim sistemi şikâyetlerine benzeyebilir. Yeni başlayan, sık (ayda 12 günden fazla) ve geçmeyen şu belirtiler değerlendirilmelidir:
- Karında kalıcı şişkinlik, karın çevresinde büyüme
- Çabuk doyma, iştahsızlık
- Kasık ya da karın ağrısı
- Sık ya da ani idrara çıkma isteği
- Bağırsak alışkanlığında değişiklik, açıklanamayan kilo kaybı, yorgunluk
- Menopoz sonrası kanama
Bu belirtilerin büyük çoğunluğu kanser dışı nedenlere bağlıdır; ancak 50 yaş üzerinde yeni ortaya çıkıp sürüyorsa beklemeden hekime başvurulmalıdır.
Risk etkenleri
- İleri yaş
- Aile öyküsü: Ailede yumurtalık, meme, kalın bağırsak ya da rahim kanseri
- Kalıtsal gen değişiklikleri: BRCA1, BRCA2 ve Lynch sendromu. Bu kadınlarda genetik danışmanlık ve risk azaltıcı cerrahi gündeme gelebilir.
- Endometriozis (bazı alt türler için)
- Hiç doğum yapmamış olmak
Riski azaltan etkenler
Doğum yapmak, emzirmek ve doğum kontrol hapı kullanmak yumurtalık kanseri riskini azaltır. Başka bir nedenle yapılan jinekolojik ameliyatlarda tüplerin alınması (fırsatçı salpenjektomi) da riski azaltabilir.
Tarama var mı?
Genel nüfusta, belirti olmayan kadınlarda yumurtalık kanserini erken yakalayıp ölümleri azalttığı gösterilmiş bir tarama testi yoktur. Rutin ultrason ya da CA-125 taraması bu nedenle önerilmez. Yüksek riskli kadınlar için özel izlem planları uygulanır.
Tanı ve tedavi
Şüphe durumunda transvajinal ultrason, CA-125 gibi kan testleri ve gerekirse MR ya da bilgisayarlı tomografi istenir. Yumurtalıkta saptanan kitlelerin çoğu iyi huyludur (bkz. yumurtalık kisti). Kesin tanı ameliyatla alınan dokunun incelenmesiyle konur. Tedavi; evreleme cerrahisi ve kemoterapiyi içerir ve jinekolojik onkoloji ekiplerince planlanır.
Sık sorulan sorular
Smear testi yumurtalık kanserini gösterir mi?
Hayır. Smear ve HPV testi rahim ağzı kanseri taraması içindir; yumurtalık kanserini saptamaz.
CA-125 yüksekliği kanser demek midir?
Hayır. CA-125; endometriozis, miyom, adet dönemi, gebelik ve karın zarı iltihabı gibi pek çok iyi huylu durumda da yükselebilir. Tek başına tanı koydurmaz.
Ailemde yumurtalık kanseri var, ne yapmalıyım?
Aile öykünüzü hekiminizle paylaşın. Gerekirse genetik danışmanlık ve BRCA gibi gen testleri planlanır; sonuca göre kişiye özel izlem ve önleme seçenekleri değerlendirilir.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları hekiminizle birlikte verin.